PAGLIPAS NG PERYA
Dokumentaryo NI: KARA DAVID
Bago nagkaron ng telebisyon, computer, mall at sinehan ang karnibal ang palabas na kinakaabangan ng marami sa atin. Pero ang mga artistang pinapanood ay wala sa entablado kung hindi ay nasa mga hawla.
Taong 1997 nang gawin ni Kara David ang dokumentaryong “Karnibal” kung saan nakilala niya ang mga taong “Side Show” sa perya tulad nina “Taong manok”, “kangaroo boy”at “Zurika”. Makalipas ang 20 taon, sinubukang hanapin ni Kara David ang mga ito.
Mahigit 20 taon na ang nakakalipas ng gawin ni Kara David ang report na ito isa ito sa kanyang assignment na tuklasin ang buhay karnabal. Sa isang karnabal sa pasay city unang nakilala ni kara David si angelito “Human Penguin” ang bansag sakanya pero sa likod ng kinang ng karnabal si angelito ay isang mapursiging ama na walang ibang hangad kundi buhayin ang pamilya.”Minsan napipilayan ako nabubukulan ako sa kaka praktis ko” eto ang sabi ni angelito kay kara nung siya ang kinuhaan ng pahayag noong 1997. Dito niya rin nakilala ang batang si Rodney itinakwil siya ng kanyang mga magulang dahil sakanyang kapansanan, napasok siya sa perya ng murang edad “kangaroo boy” kung siya’y tawagin hindi ito nakapag aral at wala siyang ibang pangarap kundi matuto magsulat.
Si “Zurika” naman ay isang karnibal parte ng kanyang palabas ang pagkain ng buhay na manok at pag inom ng dugo nito, hindi ito nakausap ng personal ni kara marahil hindi siya pinayagang makalabas ng kanyang ina.
Saglit niya lang nakilala ang tatlo na sino Angelito, Rodney at Zunika pero itoy habang buhay na tatak sa buhay ni kara ang kanilang mga kwento.
Makalipas ang 20 taon sinubukan hanapin ni kara ang tatlo. Humanap siya ng peryahan sa isang brgy sa novaliches city.Nakahanap siya dito ng dalawang perya at agad pinuntahan ang isa. Pero imbis ng side show ang kanyang maabutan puro bingo st ibang palaro na lang ang kanyang nakita. Nag tanong siya sa isang babae kung bakit wala ng mga side show sa ang sagot ng babae hindi na ito uso tulad ng dati malimit sa probinsya na lang meron ang ganong uri ng palabas o slide show kung tawagin.
Kaya’t agad pumunta naman siya sa katabing perya upang makakuha ng impormasyon. Pag tungo ni kara sa kabilang perya nagtagumpay siya dahil nakakuha siya ng impormasyon sa isang taong nakilala niya na rin dati noong taong 1997 na si Geronimo “Wangyu” Simpao(peryante).Isa si wangyu sa rekruter o operator noon na tinatawag na side show.Nang tanungin niya si wangyu kung kilala niya ang tatlo ang una niyang pinakitang litrato ay si Angelito “Penguin man” ito ay kaniyang kilala dahil naging tauhan niya ito at si rodney “Kangaroo boy”naman isa rin ito sa kanyang mga tauhan pero ito’y umalis sakanya dahil nalulong sa ipinagbabawal na gamot. Si Zunika naman ang kumakain ng buhay na manok wala na daw ito ngayon dahil namatay daw ang lola nito na siyang humahawak kay zunika sa karnibal dati. Sabi ni wangyu asawa daw ni zunika si kwatog ang tatay ni kwatog ay nasa kabilang karnibal kung saan una niyang pinuntahan. Sa impormasyong nakuha ni kara galing kay wangyu agad niyang binalikan ang unang perya na kanilang napuntahan, at doon niya nakilala ang 69 taong gulang na si Ameriko alyas “Waway” siya ang ama ni kwatog. Nang tinanong ni kara kung kilala niya si zurika ang taong manok oo subalit hindi ito ang asawa ni kwatog nag kwento ang ama ni kwatog tungkol kay zuniga kaparehas lamang ito ng kwento ni wangyu. Si waway ang isa sa mga matandang peryante na nabubuhay ngayon siya daw ang tunay na taong karnibal. Sila daw ay naka kadena mula leeg hanggang paa, tinanong ni kara kung kinakain talaga niya ang buhay na manok sabi ni wangyu oo daw yung buhay na buhay dahil matamis daw ang dugo neto dahil pag pinatay daw ang manok ito daw ay malansa na, kayat mas gusto niya talaga ito kainin ng buhay. Ayon kay waway ang mga amerikano daw ang unang nag dala ng perya sa ating bansa sabi ni wangyu ang mga amerikano ang dinala lang daw nito sa pilipinas ay yung tinatawag nilang”coney island” hindi alam ni kara kung totoo ang sinasambit ng matanda kaya agad niya itong isinaliksil sa internet upang makakuha ng impormasyon tungkol sa coney island. Dito niya nakita ang ibang mga litrato ng katutubong pilipino na dinala sa amerika para magsilbing side show noong 1905 sa isang amusement park na tinatawag na “coney island”. Isang sikat na lugar sa amerika na sikat sa mga rides at karnabal.Nag simula ng 1900 ang mga freak shows lahat ng taong may ibang katangian oh bago paningin ng mga amerikano dinala doon upang mag piyestahan, kasama na rito ang ibang pilipino mga katutubong igorot na pinapakain nila ng mga aso at ang batang binansagang “kambal tuko”ng bumalik ang mga amerikano sa ating bansa pagkatapos ng giyera isa ang karnabal sa mga dinala nila sa bansa. Mahigit isang daang taon na lumipas noong itayo ang karnabal sa amerika. Marami ng nag bago sa mundo pero buhay parin kaya ang pamana ng nakaraan na pinag tatawanan ang mga nakikita at di maintindihan. Sa website ng isang banyagang photographer nakita nila ang isang litrato na familiar ang muka bukod sa petsang 2012 wala na silang masyadong detalyeng nakuha bukod sa taong kasakasama daw ni rodney noon na si Norly ang binansagang “taong manok” Nagtanong tanong sila sa social media upang mahanap ito. Ang sabi may nakikita daw sila na lalaking ganto na nakikita nila sa may cubao at agad niya itong pinagtanong tanong hanggat sa makita niya ito. Tubong albay si norly sa ay 14 anyos lamang siya ng mag desisyong sumama sa perya mula noon tuluyan ng nawalay si norli sa kanyang pamilya, araw gabi pinapanood at pinagtatawanan ng mga taong naninibago sakanyang itsura”masaya sila pag nakikita nila ako na nasayaw tapos may mag rerequest na tumambling daw ako” ang sabi ni norly kay kara sinabi niya rin dito na kapag may mayaman na nakakakita sakanya ay agad siyang binibigyan ng tip sa halagang 1000 piso. Si daw ay nakatira sa kulong kulungan niya sa kanyang pinag showan doon rin siya natutulog, hindi raw siya puwedeng lumabas dahil baka makita ng tao at wala na raw manood. Kuwento ni norly para daw silang hayop noon nakakulong sa hawla bawal lumabas at bawal makita ng iba. Siya ay nalulungkot ng araw na iyon dahil wala daw siyang ibang makita kundi ang mga dingding at tuwing gabi naman tao ang kanyang nakikita ay ang mga taong natawa. Pahayag ni wangyu kaya nila kinukulong dahil pag nakita sila ng tao hindi na sila masususpense at maeexcite pag pumasok ang mga tao dito dahil nakita na nila ito syempre pag nakita mo na siya papasukin mo pa ba siya kahit nakita mo na siya na pagala gala lang. Taong 2010 napag desisyonan niyang iwan ang perya at nakipag salaran sa maynila, nagtitinda ng candy, sigarilyo at natutulog sa tabing kalsada tuwing gabi. Tinanong siya ni kara kung siya ay papipiliin perya oh sa pagtitinda sa tabing kalsada, ang pinili niya ay ang pag titinda sa tabing kalsada dahil hindi raw siya mapapagod masyado kahit konti lang ang sahod dahil sa perya ay hindi raw siya makatayo maghapon dahil sa show dahil siya ay maghapon lang nakakulong. Ayon kay norly gaano man karahas ang kalsada ang mahalaga malaya siya, malayang maging tao di katulad ng nakagisnan niyang mundo sa perya. Dahil pinili niyang sumama sa perya dati maraming dekada na ng mawalay siya sa kanyang pamilya kung meron man siyang hilinh ito ay makita niya muli ang kaniyang pamilya. Hinanap nila ang kapatid ni norly na taga bicol ang sabi nito nahiwalay si norly noong kasagsagan ng bagyong undoy, tinanong ito ng kanyang kapatid paulit ulit kung gusto niyang sumama sa bicol at mamuhay kasama ang kanyang kapamilya pero ayaw ni norly dahil ayaw niya maging pabigat sa mga kapatid niya, gusto niya ng maging malaya at tumayo sa kanyang sariling paa at ipakita na hindi siya kakaiba. Tinanong ni kara kay norly kung kakilala ba nito sila angelito ngunit wala na daw siyang balita. Pero nagpunta ulit si kara david sa isang peryahan upang ipag patuloy ang pag hahanap kay angelito at siya ay nagtagumpay sa paghahanap kay angelito. Sa bayan ng gimba sa nueva ecija katulad ng paghahanap kay norly nagtanong kung saan saan ay kanyang nahanap si Angelito “penguin man” malaki na ang pinag bago nito nakalipas ang 20 taon. Pag katapos pala maireport ni kara david noong 1997 nag bago ang buhay nito dahil naireport ito sa DSWD, hinuli sila ng DSWD kaya’t hindi na muli siya nakapag trabaho sa perya. Isa siyang mabuting ama at mapag mahal na ama sa kanyang mga anak. Sa paglipas ng panahon konting konti ng nawalan ng kinang ang perya hindi katulad ng dati maraming bata maraming tao ang inaabangan ang pagkakaroon sakanila ng perya tulad ko po, inaabangan ang pagkakaroon ng perya sa aming lugar, kasama ang aking mga pinsan kami ay sama samang nag eenjoy sa perya pag sakay ng mga rides at paglalaro dito.
Dokumentaryo NI: KARA DAVID
Bago nagkaron ng telebisyon, computer, mall at sinehan ang karnibal ang palabas na kinakaabangan ng marami sa atin. Pero ang mga artistang pinapanood ay wala sa entablado kung hindi ay nasa mga hawla.
Taong 1997 nang gawin ni Kara David ang dokumentaryong “Karnibal” kung saan nakilala niya ang mga taong “Side Show” sa perya tulad nina “Taong manok”, “kangaroo boy”at “Zurika”. Makalipas ang 20 taon, sinubukang hanapin ni Kara David ang mga ito.
Mahigit 20 taon na ang nakakalipas ng gawin ni Kara David ang report na ito isa ito sa kanyang assignment na tuklasin ang buhay karnabal. Sa isang karnabal sa pasay city unang nakilala ni kara David si angelito “Human Penguin” ang bansag sakanya pero sa likod ng kinang ng karnabal si angelito ay isang mapursiging ama na walang ibang hangad kundi buhayin ang pamilya.”Minsan napipilayan ako nabubukulan ako sa kaka praktis ko” eto ang sabi ni angelito kay kara nung siya ang kinuhaan ng pahayag noong 1997. Dito niya rin nakilala ang batang si Rodney itinakwil siya ng kanyang mga magulang dahil sakanyang kapansanan, napasok siya sa perya ng murang edad “kangaroo boy” kung siya’y tawagin hindi ito nakapag aral at wala siyang ibang pangarap kundi matuto magsulat.
Si “Zurika” naman ay isang karnibal parte ng kanyang palabas ang pagkain ng buhay na manok at pag inom ng dugo nito, hindi ito nakausap ng personal ni kara marahil hindi siya pinayagang makalabas ng kanyang ina.
Saglit niya lang nakilala ang tatlo na sino Angelito, Rodney at Zunika pero itoy habang buhay na tatak sa buhay ni kara ang kanilang mga kwento.
Makalipas ang 20 taon sinubukan hanapin ni kara ang tatlo. Humanap siya ng peryahan sa isang brgy sa novaliches city.Nakahanap siya dito ng dalawang perya at agad pinuntahan ang isa. Pero imbis ng side show ang kanyang maabutan puro bingo st ibang palaro na lang ang kanyang nakita. Nag tanong siya sa isang babae kung bakit wala ng mga side show sa ang sagot ng babae hindi na ito uso tulad ng dati malimit sa probinsya na lang meron ang ganong uri ng palabas o slide show kung tawagin.
Kaya’t agad pumunta naman siya sa katabing perya upang makakuha ng impormasyon. Pag tungo ni kara sa kabilang perya nagtagumpay siya dahil nakakuha siya ng impormasyon sa isang taong nakilala niya na rin dati noong taong 1997 na si Geronimo “Wangyu” Simpao(peryante).Isa si wangyu sa rekruter o operator noon na tinatawag na side show.Nang tanungin niya si wangyu kung kilala niya ang tatlo ang una niyang pinakitang litrato ay si Angelito “Penguin man” ito ay kaniyang kilala dahil naging tauhan niya ito at si rodney “Kangaroo boy”naman isa rin ito sa kanyang mga tauhan pero ito’y umalis sakanya dahil nalulong sa ipinagbabawal na gamot. Si Zunika naman ang kumakain ng buhay na manok wala na daw ito ngayon dahil namatay daw ang lola nito na siyang humahawak kay zunika sa karnibal dati. Sabi ni wangyu asawa daw ni zunika si kwatog ang tatay ni kwatog ay nasa kabilang karnibal kung saan una niyang pinuntahan. Sa impormasyong nakuha ni kara galing kay wangyu agad niyang binalikan ang unang perya na kanilang napuntahan, at doon niya nakilala ang 69 taong gulang na si Ameriko alyas “Waway” siya ang ama ni kwatog. Nang tinanong ni kara kung kilala niya si zurika ang taong manok oo subalit hindi ito ang asawa ni kwatog nag kwento ang ama ni kwatog tungkol kay zuniga kaparehas lamang ito ng kwento ni wangyu. Si waway ang isa sa mga matandang peryante na nabubuhay ngayon siya daw ang tunay na taong karnibal. Sila daw ay naka kadena mula leeg hanggang paa, tinanong ni kara kung kinakain talaga niya ang buhay na manok sabi ni wangyu oo daw yung buhay na buhay dahil matamis daw ang dugo neto dahil pag pinatay daw ang manok ito daw ay malansa na, kayat mas gusto niya talaga ito kainin ng buhay. Ayon kay waway ang mga amerikano daw ang unang nag dala ng perya sa ating bansa sabi ni wangyu ang mga amerikano ang dinala lang daw nito sa pilipinas ay yung tinatawag nilang”coney island” hindi alam ni kara kung totoo ang sinasambit ng matanda kaya agad niya itong isinaliksil sa internet upang makakuha ng impormasyon tungkol sa coney island. Dito niya nakita ang ibang mga litrato ng katutubong pilipino na dinala sa amerika para magsilbing side show noong 1905 sa isang amusement park na tinatawag na “coney island”. Isang sikat na lugar sa amerika na sikat sa mga rides at karnabal.Nag simula ng 1900 ang mga freak shows lahat ng taong may ibang katangian oh bago paningin ng mga amerikano dinala doon upang mag piyestahan, kasama na rito ang ibang pilipino mga katutubong igorot na pinapakain nila ng mga aso at ang batang binansagang “kambal tuko”ng bumalik ang mga amerikano sa ating bansa pagkatapos ng giyera isa ang karnabal sa mga dinala nila sa bansa. Mahigit isang daang taon na lumipas noong itayo ang karnabal sa amerika. Marami ng nag bago sa mundo pero buhay parin kaya ang pamana ng nakaraan na pinag tatawanan ang mga nakikita at di maintindihan. Sa website ng isang banyagang photographer nakita nila ang isang litrato na familiar ang muka bukod sa petsang 2012 wala na silang masyadong detalyeng nakuha bukod sa taong kasakasama daw ni rodney noon na si Norly ang binansagang “taong manok” Nagtanong tanong sila sa social media upang mahanap ito. Ang sabi may nakikita daw sila na lalaking ganto na nakikita nila sa may cubao at agad niya itong pinagtanong tanong hanggat sa makita niya ito. Tubong albay si norly sa ay 14 anyos lamang siya ng mag desisyong sumama sa perya mula noon tuluyan ng nawalay si norli sa kanyang pamilya, araw gabi pinapanood at pinagtatawanan ng mga taong naninibago sakanyang itsura”masaya sila pag nakikita nila ako na nasayaw tapos may mag rerequest na tumambling daw ako” ang sabi ni norly kay kara sinabi niya rin dito na kapag may mayaman na nakakakita sakanya ay agad siyang binibigyan ng tip sa halagang 1000 piso. Si daw ay nakatira sa kulong kulungan niya sa kanyang pinag showan doon rin siya natutulog, hindi raw siya puwedeng lumabas dahil baka makita ng tao at wala na raw manood. Kuwento ni norly para daw silang hayop noon nakakulong sa hawla bawal lumabas at bawal makita ng iba. Siya ay nalulungkot ng araw na iyon dahil wala daw siyang ibang makita kundi ang mga dingding at tuwing gabi naman tao ang kanyang nakikita ay ang mga taong natawa. Pahayag ni wangyu kaya nila kinukulong dahil pag nakita sila ng tao hindi na sila masususpense at maeexcite pag pumasok ang mga tao dito dahil nakita na nila ito syempre pag nakita mo na siya papasukin mo pa ba siya kahit nakita mo na siya na pagala gala lang. Taong 2010 napag desisyonan niyang iwan ang perya at nakipag salaran sa maynila, nagtitinda ng candy, sigarilyo at natutulog sa tabing kalsada tuwing gabi. Tinanong siya ni kara kung siya ay papipiliin perya oh sa pagtitinda sa tabing kalsada, ang pinili niya ay ang pag titinda sa tabing kalsada dahil hindi raw siya mapapagod masyado kahit konti lang ang sahod dahil sa perya ay hindi raw siya makatayo maghapon dahil sa show dahil siya ay maghapon lang nakakulong. Ayon kay norly gaano man karahas ang kalsada ang mahalaga malaya siya, malayang maging tao di katulad ng nakagisnan niyang mundo sa perya. Dahil pinili niyang sumama sa perya dati maraming dekada na ng mawalay siya sa kanyang pamilya kung meron man siyang hilinh ito ay makita niya muli ang kaniyang pamilya. Hinanap nila ang kapatid ni norly na taga bicol ang sabi nito nahiwalay si norly noong kasagsagan ng bagyong undoy, tinanong ito ng kanyang kapatid paulit ulit kung gusto niyang sumama sa bicol at mamuhay kasama ang kanyang kapamilya pero ayaw ni norly dahil ayaw niya maging pabigat sa mga kapatid niya, gusto niya ng maging malaya at tumayo sa kanyang sariling paa at ipakita na hindi siya kakaiba. Tinanong ni kara kay norly kung kakilala ba nito sila angelito ngunit wala na daw siyang balita. Pero nagpunta ulit si kara david sa isang peryahan upang ipag patuloy ang pag hahanap kay angelito at siya ay nagtagumpay sa paghahanap kay angelito. Sa bayan ng gimba sa nueva ecija katulad ng paghahanap kay norly nagtanong kung saan saan ay kanyang nahanap si Angelito “penguin man” malaki na ang pinag bago nito nakalipas ang 20 taon. Pag katapos pala maireport ni kara david noong 1997 nag bago ang buhay nito dahil naireport ito sa DSWD, hinuli sila ng DSWD kaya’t hindi na muli siya nakapag trabaho sa perya. Isa siyang mabuting ama at mapag mahal na ama sa kanyang mga anak. Sa paglipas ng panahon konting konti ng nawalan ng kinang ang perya hindi katulad ng dati maraming bata maraming tao ang inaabangan ang pagkakaroon sakanila ng perya tulad ko po, inaabangan ang pagkakaroon ng perya sa aming lugar, kasama ang aking mga pinsan kami ay sama samang nag eenjoy sa perya pag sakay ng mga rides at paglalaro dito.
Comments
Post a Comment